Ekotechnologie w nawierzchniach betonowych – jak działają i jakie mają praktyczne znaczenie?

W branży betonowych wyrobów nawierzchniowych termin „ekotechnologie” odnosi się do rozwiązań ukierunkowanych na minimalizowanie negatywnego wpływu na środowisko. Mogą one być stosowane na różnych etapach powstawania produktu i dotyczyć zarówno sposobu jego wytwarzania, jak i konstrukcji, która pełni określone role środowiskowe.

Jakie ekotechnologie stosujemy w BRUK? Jak działają i jakie znaczenie mają dla środowiska oraz funkcjonowania gotowej nawierzchni?

Konsultacja merytoryczna: mgr inż. Magdalena Mańka – doradca techniczny w firmie Bruk, ekspert w dziedzinie nawierzchniowych materiałów betonowych, łączy specjalistyczna wiedzę o betonie z praktyką technologiczną oraz działalnością doradczo-merytoryczną.

Ramy działania – program Czystsza Produkcja

Stosowane przez BRUK ekotechnologie wpisują się w szersze założenia programu Czystsza Produkcja. To strategia zarządzania procesem wytwarzania ukierunkowana na zapobieganie powstawaniu zanieczyszczeń oraz ograniczanie zużycia surowców i energii. Jej istotą nie są pojedyncze działania, lecz ciągła analiza procesów produkcyjnych i poszukiwanie sposobów na ograniczanie ich negatywnego oddziaływania na środowisko.

Dwa obszary zastosowania ekotechnologii

W BRUK rozwijamy ekotechnologie równolegle w dwóch obszarach: procesu produkcyjnego oraz konstrukcji produktów. W pierwszym przypadku dotyczą one sposobu wytwarzania wyrobów i wykorzystywania zasobów. W drugim – właściwości, jakie dzięki odpowiedniej konstrukcji uzyskuje wykonana z nich nawierzchnia brukowa.

Ekotechnologie w procesie produkcji BRUK

Ekotechnologie stosowane w procesie produkcji wyrobów betonowych mogą obejmować różne obszary. W BRUK skupiamy się przede wszystkim na dwóch z nich: gospodarowaniu wodą oraz ograniczaniu śladu węglowego betonu poprzez technologię Bruk Eco Quality (BEQ).

 1. Gospodarowanie zasobami – retencja, odzysk i ponowne wykorzystanie wody

Jednym z obszarów procesu produkcyjnego, który można optymalizować pod kątem zużycia zasobów, jest gospodarka wodą. W BRUK istotnym kierunkiem działania jest ograniczanie zapotrzebowania na wodę wodociągową poprzez jej odzysk i ponowne wykorzystanie.

Służy temu rozwijany system retencji i recyklingu wody. Modernizacja istniejących instalacji oraz budowa podziemnych zbiorników umożliwiają jej gromadzenie i ponowne wykorzystanie w procesie produkcji betonu. W efekcie zmniejsza się zapotrzebowanie na wodę wodociągową, a co za tym idzie, negatywny wpływ procesu wytwarzania na środowisko naturalne.

 2. Bruk Eco Quality – ograniczenie śladu węglowego betonu

Technologia Bruk Eco Quality (BEQ) opiera się na optymalizacji procesu produkcji oraz odpowiednim doborze surowców w celu ograniczenia śladu węglowego betonu. Dotyczy więc sposobu wytwarzania materiału, a nie funkcji, jaką będzie pełnił gotowy wyrób.

BEQ nie jest związana ani z konstrukcją produktu, ani z przepuszczalnością gotowej nawierzchni. Technologia ta jest stosowana podczas wytwarzania betonu wykorzystywanego do produkcji kostek, płyt oraz innych grup wyrobów dostępnych w różnych powierzchniach BRUK.

Ekotechnologie w konstrukcji produktów BRUK

Drugim obszarem wykorzystania ekotechnologii jest konstrukcja samych wyrobów, która może nadawać gotowej nawierzchni określone funkcje środowiskowe.

  • W przypadku produktów EKO kluczowe znaczenie mają odpowiednio zaprojektowany kształt betonowych elementów oraz sposób, w jaki tworzą one gotową nawierzchnię. Specjalna konstrukcja produktów sprawia, że pozwalają one pozostawić w obrębie bruku wolne przestrzenie, przez które może przenikać woda opadowa, a także uzyskać określony udział powierzchni biologicznie czynnej.
  • Ażurowość nawierzchni brukowej może być uzyskiwana na dwa zasadnicze sposoby. W części produktów jej poziom jest stały i wynika bezpośrednio z konstrukcji elementu – jego otworów, wcięć lub profilowania. Oznacza to, że po ułożeniu nawierzchni udział wolnych przestrzeni jest z góry określony przez budowę produktu.
  • Drugim rozwiązaniem jest konstrukcja pozwalająca zmieniać stopień ażurowości poprzez sposób ułożenia tych samych elementów. W takim przypadku geometria kostki nie wyznacza jednej wartości PBC, lecz umożliwia tworzenie kilku wariantów nawierzchni o różnym udziale powierzchni betonowej i wolnych przestrzeni. Tak zaprojektowane zostały m.in. Vjetra® i Mandal®.

Dlaczego konstrukcja produktu ma znaczenie?

Idea projektowania betonowych ekoproduktów brukowych nie polega wyłącznie na zastosowaniu w nich otworów lub specjalnego profilowania, które pozwalają uzyskać w nawierzchni wolne przestrzenie. Konstrukcja elementów musi być zaprojektowana tak, aby po ułożeniu ekokostki lub ekopłyt powstała z nich stabilna i zdolna do przenoszenia przewidzianych obciążeń nawierzchnia. Geometria produktu odpowiada więc jednocześnie za możliwość uzyskania określonego udziału PBC i przenikania wody przez powierzchnię bruku oraz za właściwą współpracę elementów w całym układzie.

Projekt produktu EKO wymaga więc pogodzenia funkcji środowiskowej z funkcją użytkową nawierzchni – zachowania odpowiedniej proporcji między powierzchnią betonową, przestrzeniami przepuszczalnymi, stabilnością całego układu i wytrzymałością na obciążenia.

Vjetra® – geometria, która pozwala budować nawierzchnię zwartą i ażurową

  • W przypadku kostki Vjetra® kluczowe znaczenie ma jej innowacyjna forma geometryczna. Element ma kształt wielokąta utworzonego na bazie trójkąta równobocznego, uzupełnionego trzema mniejszymi trójkątami rozmieszczonymi przy jego wierzchołkach. Forma ta nie pełni wyłącznie funkcji wzorniczej – decyduje również o sposobie współpracy elementów w gotowej nawierzchni.
  • Vjetra® pozwala tworzyć dwa zasadnicze rodzaje nawierzchni: zwartą i ażurową. W układzie zwartym unikatowy kształt elementów umożliwia ich wzajemne klinowanie, ograniczając możliwość przemieszczania się kostek względem siebie. W odróżnieniu od tradycyjnych prostokątnych elementów geometria produktu została zaprojektowana właśnie tak, aby wzajemne ułożenie kostek dodatkowo stabilizowało całą płaszczyznę bruku.
  • Ta sama geometria pozwala również wykorzystać kostkę Vjetra® w zupełnie inny sposób. Odpowiednie rozmieszczenie elementów umożliwia pozostawienie pomiędzy nimi kontrolowanych wolnych przestrzeni różnej wielkości, które można wypełnić kruszywem lub zielenią. Zmieniając sposób ułożenia kostki, można więc regulować proporcję pomiędzy powierzchnią betonową a wolnymi przestrzeniami i uzyskiwać układy o różnym udziale PBC – od nawierzchni zwartej do wariantów o bardzo wysokim stopniu ażurowości.
  • To sprawia, że Vjetra® jest ciekawym przykładem ekotechnologii wpisanej w innowacyjną konstrukcję produktu. Jeden kształt elementu może pracować w dwóch kierunkach: stabilizować zwartą nawierzchnię poprzez wzajemne klinowanie kostek i tworzyć układ ażurowy poprzez zmianę ich rozmieszczenia. Możliwe jest również łączenie obu sposobów ułożenia w obrębie jednej nawierzchni.
  • W zależności od wybranego wariantu ułożenia Vjetra® pozwala uzyskać od 0 do 69% deklarowanego udziału PBC. Wybór układu nie może jednak zależeć wyłącznie od oczekiwanego stopnia ażurowości. Poszczególne warianty mają określone dopuszczalne zastosowania i obciążenia, dlatego udział PBC trzeba zawsze rozpatrywać łącznie z funkcją projektowanej nawierzchni.

Mandal® – geometria łącząca funkcję EKO ze stabilnością i wzornictwem

  • W przypadku kostki Mandal® funkcja EKO również wynika z odpowiednio zaprojektowanej geometrii elementu. Jej kształt umożliwia tworzenie trzech wariantów nawierzchni o deklarowanym udziale powierzchni biologicznie czynnej wynoszącym 17%, 37% lub 44%. Zmieniając sposób rozmieszczenia elementów, zmieniamy więc proporcję pomiędzy powierzchnią betonową a wolnymi przestrzeniami, które mogą zostać wypełnione kruszywem lub zielenią.
  • Geometria Mandala® odpowiada jednak nie tylko za ażurowość nawierzchni. Kształt został zaprojektowany również tak, aby poszczególne kostki klinowały się względem siebie. Ogranicza to możliwość ich wzajemnego przemieszczania i sprzyja stabilności całego układu. Charakterystyczna geometria Mandala® pełni przy tym jeszcze jedną funkcję – buduje dekoracyjny rysunek bruku. Zmiana sposobu ułożenia wpływa nie tylko na udział wolnych przestrzeni, ale również na wygląd całej płaszczyzny. Funkcja środowiskowa i wzornictwo nie są więc tutaj dwoma niezależnymi cechami produktu – wynikają z tej samej konstrukcji elementu.
  • Nieco inaczej niż w Vjetrze®, gdzie geometria pozwala przejść od nawierzchni zwartej do wielu stopni ażurowości, Mandal® został zaprojektowany jako produkt ażurowy oferujący trzy określone warianty ułożenia. Każdy z nich tworzy inną proporcję betonu i wolnej przestrzeni, przy zachowaniu charakterystycznego układu elementów.

Bruk’us® – nowe spojrzenie na klasyczną płytę ażurową

  • Bruk’us® powstał jako współczesna interpretacja tradycyjnej płyty ażurowej. Punktem wyjścia pozostała ta sama zasada: utwardzona nawierzchnia nie tworzy jednolitej betonowej płaszczyzny, lecz pozostawia wolne przestrzenie przeznaczone na kruszywo lub roślinność. W Bruk’usie® rozwiązano ją jednak za pomocą odmiennej geometrii i bardziej dekoracyjnego rysunku elementu.
  • Istotna różnica dotyczy również proporcji pomiędzy betonem a wolnymi przestrzeniami. Bruk’us® zapewnia deklarowany udział powierzchni biologicznie czynnej na poziomie 17%, podczas gdy klasyczna płyta ażurowa BRUK osiąga 40% PBC. W efekcie w nawierzchni z płyty Bruk’us® większą rolę wizualną odgrywa betonowa powierzchnia, a zieleń lub kruszywo stanowią regularnie rozmieszczone uzupełnienie wzoru.
  • Założeniem konstrukcyjnym nie było stworzenie płyty o możliwie największym udziale ażuru, lecz nadanie tradycyjnej idei nawierzchni ażurowej nowej formy. Wolne przestrzenie nadal pełnią funkcję środowiskową, ale zostały wpisane w bardziej zwartą i dekoracyjną kompozycję betonowych elementów. Dzięki temu funkcja EKO nie determinuje już tak jednoznacznie wyglądu nawierzchni jak w klasycznej płycie ażurowej.
  • Praktyczne znaczenie tego rozwiązania polega więc na połączeniu funkcji nawierzchni ażurowej z innym sposobem kształtowania jej wyglądu i proporcji. Bruk’us® zachowuje zasadę pozostawiania przestrzeni przepuszczalnych, ale robi to przy znacznie większym udziale powierzchni betonowej niż tradycyjna płyta ażurowa.

Ekotechnologie a otoczenie – jak działają i co rzeczywiście zmieniają?

Ekotechnologia wpisana w konstrukcję produktu tworzy możliwość uzyskania określonych funkcji środowiskowych, jednak ich rzeczywisty efekt zależy od prawidłowego zaprojektowania i wykonania całego układu nawierzchni. Sama obecność otworów lub wolnych przestrzeni pomiędzy elementami nie oznacza jeszcze, że woda opadowa zostanie skutecznie zagospodarowana w miejscu opadu.

Dlaczego nawierzchnia EKO musi działać jako cały system?

Woda, która przedostaje się przez otwory lub przestrzenie pomiędzy kostkami i płytami, musi mieć możliwość dalszego przepływu przez kolejne warstwy nawierzchni. To dlatego dla prawidłowego funkcjonowania nawierzchni EKO znaczenie ma nie tylko konstrukcja produktu, ale również rodzaj wypełnienia wolnych przestrzeni, podsypka, podbudowa oraz warunki gruntowo-wodne.

Można powiedzieć, że produkt EKO stanowi pierwszy etap drogi wody do gruntu. Jego konstrukcja umożliwia przenikanie opadu przez powierzchnię bruku, ale dopiero odpowiednio zaprojektowane warstwy znajdujące się poniżej pozwalają wodzie przemieszczać się dalej. Jeżeli któraś z nich ogranicza przepływ, nawet wysoki stopień ażurowości nie zapewni odpowiedniej przepuszczalności całego układu. O jej rzeczywistym poziomie decyduje więc sposób zaprojektowania i wykonania całej nawierzchni.

Dlatego nawierzchnię EKO trzeba traktować jako system współpracujących elementów, a nie wyłącznie jako warstwę ażurowych kostek lub płyt.

Jakie praktyczne znaczenie mają ekotechnologie w gotowej nawierzchni?

Określenie „EKO” w przypadku nawierzchni brukowej nie powinno sprowadzać się wyłącznie do obecności otworów czy wolnych przestrzeni pomiędzy elementami. Ich znaczenie wynika z konkretnych funkcji, jakie odpowiednio zaprojektowana i wykonana nawierzchnia może pełnić w swoim otoczeniu. Dotyczą one przede wszystkim lokalnego gospodarowania wodą opadową, ograniczania uszczelnienia terenu, zwiększania udziału powierzchni biologicznie czynnej oraz możliwości wprowadzania zieleni w obręb utwardzonej przestrzeni.

  • Gospodarowanie wodą opadową

Jednym z najważniejszych efektów zastosowania nawierzchni EKO jest możliwość zagospodarowania części wody opadowej bezpośrednio w miejscu, w którym spada. Zamiast szybko spływać po szczelnej powierzchni w kierunku korytek, wpustów czy kanalizacji deszczowej, woda może przenikać przez nawierzchnię i – jeśli pozwala na to konstrukcja całego systemu – być stopniowo przejmowana przez niższe warstwy i grunt.

Ograniczenie gwałtownego spływu powierzchniowego zmniejsza chwilowe obciążenie systemów odwodnienia, co nabiera szczególnego znaczenia podczas intensywnych opadów. Nie oznacza to, że sama nawierzchnia EKO zabezpiecza teren przed podtopieniami, ale może być jednym z elementów ograniczających lokalne gromadzenie się i szybki odpływ wody.

  • Powierzchnia biologicznie czynna – znaczenie dla zagospodarowania terenu

Drugim praktycznym efektem zastosowania nawierzchni EKO jest możliwość zachowania większego udziału powierzchni biologicznie czynnej również tam, gdzie teren musi zostać utwardzony i użytkowany. Ma to znaczenie szczególnie na działkach, na których podjazdy, miejsca postojowe, chodniki czy inne utwardzenia zajmują znaczną część terenu. Zamiast tworzyć wyłącznie zwartą powierzchnię utwardzoną, część terenu może zachować funkcję powierzchni biologicznie czynnej – związaną zarówno z obecnością zieleni, jak i retencją wody opadowej.

PBC daje więc większą swobodę w godzeniu potrzeb użytkowych z wymaganiami dotyczącymi zagospodarowania działki. Można utwardzić teren potrzebny do komunikacji lub postoju, a jednocześnie zachować w jego obrębie udział powierzchni przeznaczonej na zieleń i przenikanie wody. W produktach o zmiennym stopniu ażurowości, takich jak Vjetra® czy Mandal®, udział ten można dodatkowo różnicować poprzez sposób ułożenia, dostosowując go do funkcji konkretnej części nawierzchni.

 

  • Zieleń i kruszywo w nawierzchni EKO

Wolne przestrzenie w nawierzchni EKO można wypełniać na dwa podstawowe sposoby – odpowiednio dobranym kruszywem albo podłożem z roślinnością. Nie pełnią one wyłącznie funkcji dekoracyjnej. Wypełnienie jest elementem całej nawierzchni, który wpływa na jej stabilność, komfort użytkowania oraz możliwość przenikania wody przez otwory i przestrzenie pomiędzy elementami.

Znaczenie ma więc nie tylko to, czym wypełnimy ażur, ale również jak dobrany materiał współpracuje z konstrukcją konkretnego produktu. Odpowiednia wielkość kruszywa lub właściwie przygotowane podłoże dla roślinności pomagają ustabilizować wolne przestrzenie i wpływają na wygodę poruszania się po nawierzchni. Jednocześnie zachowują możliwość przepływu wody przez jej warstwę wierzchnią.

Wypełnienie kruszywem pozwala zachować bardziej mineralny charakter nawierzchni, natomiast zastosowanie roślinności wprowadza zieleń bezpośrednio w płaszczyznę bruku. W obu przypadkach wypełnienie staje się więc częścią zarówno funkcji użytkowej, jak i wyglądu nawierzchni – nie jest jedynie dodatkiem pomiędzy betonowymi elementami.

  • Ograniczanie nagrzewania nawierzchni

Rodzaj wypełnienia wolnych przestrzeni wpływa nie tylko na wygląd i sposób użytkowania nawierzchni. Wprowadzenie roślinności pomiędzy betonowe elementy może również łagodzić jej nagrzewanie w słoneczne dni. Zieleń ogranicza udział zwartej powierzchni betonowej i wprowadza do niej element biologicznie czynny, który inaczej reaguje na wysoką temperaturę niż materiał mineralny.

Ma to znaczenie szczególnie w miejscach, gdzie duży udział powierzchni utwardzonych sprzyja kumulowaniu ciepła. Zwiększanie udziału zieleni w obrębie nawierzchni może więc wspierać działania ograniczające lokalne przegrzewanie przestrzeni i efekt miejskiej wyspy ciepła.

  • Nawierzchnia EKO a „podatek od deszczu”

Ograniczenie uszczelnienia terenu może mieć znaczenie nie tylko środowiskowe, ale również ekonomiczne. W określonych przepisami przypadkach właściciele nieruchomości ponoszą opłatę za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej, potocznie nazywaną „podatkiem od deszczu”.

Na jej wysokość wpływa m.in. stopień uszczelnienia nieruchomości oraz zastosowanie rozwiązań retencyjnych. Nawierzchnie przepuszczalne, które umożliwiają miejscowe zagospodarowanie wody opadowej i ograniczają udział zwartej, nieprzepuszczalnej powierzchni, mogą więc mieć znaczenie również z punktu widzenia tej opłaty. Zakres obowiązku oraz sposób naliczania opłaty zależą od aktualnych lokalnych przepisów i parametrów konkretnej nieruchomości.

 

 

Ekotechnologie w nawierzchniach betonowych – więcej niż jeden sposób działania

Ekotechnologie w wyrobach betonowych nie sprowadzają się do jednego rozwiązania ani jednego etapu powstawania nawierzchni. Mogą dotyczyć zarówno procesu produkcji – jak w przypadku gospodarowania wodą czy technologii BEQ – jak i konstrukcji samego produktu, która pozwala uzyskać określony stopień ażurowości, udział PBC czy możliwość przenikania wody przez powierzchnię bruku.

Rzeczywiste znaczenie tych rozwiązań ujawnia się jednak dopiero w funkcjonowaniu prawidłowo zaplanowanej i wykonanej nawierzchni. Odpowiednio zaprojektowany produkt, właściwe wypełnienie wolnych przestrzeni oraz przepuszczalne warstwy znajdujące się poniżej tworzą razem system, który może wspierać lokalne zagospodarowanie wody opadowej, ograniczać uszczelnienie terenu i pozwalać łączyć powierzchnie użytkowe z zielenią. Ekotechnologia nie jest więc dodatkiem do kostki czy płyty, ale rozwiązaniem, którego efekt wynika ze współpracy produktu z całą konstrukcją nawierzchni.

FAQ

Czym są ekotechnologie w nawierzchniach betonowych?

Sbalit
Rozbalit

To rozwiązania ukierunkowane na ograniczanie wpływu produkcji i gotowych nawierzchni na środowisko. Mogą dotyczyć sposobu wytwarzania betonu, metod produkcji gotowego prefabrykatu betonowego, gospodarowania zasobami, ale również konstrukcji kostek i płyt, która umożliwia m.in. przenikanie wody przez nawierzchnię czy uzyskanie określonego udziału powierzchni biologicznie czynnej.

Czy technologia BEQ sprawia, że nawierzchnia jest przepuszczalna?

Sbalit
Rozbalit

Nie. Bruk Eco Quality (BEQ) dotyczy etapu produkcji betonu i jest ukierunkowana na ograniczenie jego śladu węglowego. Przepuszczalność nawierzchni wynika natomiast z konstrukcji produktu, sposobu jego ułożenia, wypełnienia wolnych przestrzeni oraz budowy warstw znajdujących się poniżej.

Czy kostka lub płyta EKO musi mieć otwory?

Sbalit
Rozbalit

Nie. Wolne przestrzenie mogą powstawać dzięki odpowiedniemu profilowaniu, wcięciom albo geometrii i sposobowi ułożenia kostek lub płyt. W niektórych produktach stopień ażurowości nawierzchni jest stały, w innych można go zmieniać poprzez wybór układu.

Czy stopień ażurowości przesądza o przepuszczalności całej nawierchni?

Sbalit
Rozbalit

Nie. Stopień ażurowości określa udział wolnych przestrzeni w powierzchni bruku, ale o przepuszczalności całej nawierzchni decydują również ich wypełnienie, podsypka, podbudowa oraz warunki gruntowo-wodne.

Czym można wypełnić wolne przestrzenie w nawierzchni EKO?

Sbalit
Rozbalit

Najczęściej stosuje się odpowiednio dobrane kruszywo albo podłoże z roślinnością. Wypełnienie wpływa nie tylko na wygląd nawierzchni, ale również na jej użytkowanie, stabilność bruku i możliwość przepływu wody. Zieleń może dodatkowo łagodzić nagrzewanie nawierzchni w słoneczne dni.

Jak nawierzchnia EKO pomaga gospodarować wodą opadową?

Sbalit
Rozbalit

Pozwala części wody przenikać przez powierzchnię bruku zamiast odprowadzać cały opad powierzchniowo do korytek, wpustów lub kanalizacji. Jeżeli również niższe warstwy nawierzchni są odpowiednio zaprojektowane, rozwiązanie może wspierać lokalne zagospodarowanie wody i ograniczać gwałtowny spływ powierzchniowy.

Jakie znaczenie ma PBC w nawierzchni EKO?

Sbalit
Rozbalit

Powierzchnia biologicznie czynna pozwala zachować część terenu pełniącą funkcje związane z wodą i zielenią również tam, gdzie potrzebna jest utwardzona nawierzchnia użytkowa. Ma to szczególne znaczenie na działkach z dużym udziałem podjazdów, miejsc postojowych, chodników i innych utwardzeń.

Czy nawierzchnia EKO może mieć znaczenie dla „podatku od deszczu”?

Sbalit
Rozbalit

Może. Nawierzchnie przepuszczalne ograniczają uszczelnienie terenu i mogą wpływać na sposób zagospodarowania wody opadowej. Znaczenie dla opłaty za zmniejszenie naturalnej retencji zależy jednak od aktualnych przepisów i parametrów konkretnej nieruchomości.

Porovnávačka

Produkt přidán k porovnání

Porovnávačka

Limit produktu byl dosažen

Přečtěte si také

Kde koupit

Výrobky BRUK můžete zakoupit v široké síti smluvních partnerů

Prodejciarrow
Scroll to top